(ARI KOVANI) ETHEM ARI'DAN DÜŞLEDİĞİM SANCAR( 14 Haziran 2026)
Seyitgazi Sancar Köyümüz değerlerinden Ethem Arı'dan Sancar'a dair güzel bir yazı...
ARI KOVANI
ETHEM ARI
DÜŞLEDİĞİM SANCAR 14 Haziran 2026
İlkin şunu belirteyim; "Dünü Bugünü İle Sancar Köyü" adlı kitabımda yazdığım ve derneğe bağışladığım kitabımda kanıtladığım gibi, Sancar sıradan, herhangi bir köy değil. Antik Çağ'da yaşamış (İ.Ö.1200'ler) Frigler'den beri yerleşim yeridir. Bu insanlar bir yere gitmediler. Bir zincirin halkaları gibi Anadolu uygarlıkları ile bizlere kadar geldiler. Onlar, adları ve inançları ne olursa olsun bizim atalarımızdır. Kabul etsek de etmesek de genlerimizde yaşıyorlar.
***
1960-1980'li yılları arasındaki Sancar, hareketli, cıvıl cıvıl yaşayan, bol bol üreten bir köydü. Birkaç tane koyun sürüsü ve büyükbaş hayvan, sığır sürüsü vardı. Çevre köyler içinde en çalışkan Sancarlılardı. Harman zamanı diğerleri tarlaya giderken, Sancarlı tarladan yüklü arabasıyla dönüyor olurdu. At arabalarının çan sesi sabah ezanı sesine karışırdı. En önemli gelir kaynağı şeker pancarı tarımıydı. Alışverişler pancar parasına ve harmana diye veresiye yapılırdı. Okulu açıktı. Okulunda 2-3 öğretmen olurdu. Sancar öğretmenleri ile Kesenler öğretmenleri Yunusemre Öğretmen Okulu'na daha çok öğrenci kazandırmak için yarışırlardı. Seydisuyu'nda ve Sancar deresinde bile balık olurdu. Pazartesi günleri Seyitgazi pazarını Sancarlı üreticiler doldururdu.
***
Tarımı ve üretimi önceleyen politikalar sürseydi bugün çok daha gelişmiş bir Sancar olabilirdi. Köylü kooperatifleşerek örgütlenir. Ürünler için soğuk hava deposu yapılabilir. Tarım, ekimden hasata kadar büyük ölçüde makinalaşır. Çiftçilerimiz, ziraat, veterinerlik gibi bölümlerden eğitimli olabilir. Eski kışlar olmuyor. Güneş enerjisi ile ısıtılacak seralarda ürün yetiştirilebilir. Seyitgazi-Kırka yolundan köye kadar yol boyunca susuzluğa dayanıklı akasya ağaçları gölgesinde köye girilebilir. Doruk Tepesi, Bulduk ve Karayokuş endemik meşe ağaçları ile ağaçlandırılabilir. Dağlarında ağaç olunca su bol olur, piknik alanı birkaç çeşme ile düzenlenebilir ve yaz mevsimi boyunca piknik yapılabilir. Pikniğe gelenler köyden ürün alır. Hayvancılık devam eder, hayvan gübresiyle organik kuru fasulye ve patates yetişirdi. Köy içine mezarlığın başına içinde kahvehanesi ve kitaplığı olan kültür merkezi yapılabilir. Kitaplığına rahmetli Sabri Akça, suluboya eski Sancar toprak damlı evleri resmini bağışlayabilirdi. Bunlar benim Sancar için hayal ettiklerim. Ancak bir zamanlar Aya seyahat hayaldi. Cebimizdeki telefonlar, bilgisayar, bilgisunar (internet) hayaldi. Elbette bu bu böyle gitmeyecek! Toprağın, tarımın, yerli üretimin önemi anlaşılacak. İnsan önce hayal eder, sonra hayalleri gerçeğe dönüştürme yolunda planlar yapar. Unutmayın! Sancarlı olmak ayrıcalıktır.
Dipçe: Frigler, MÖ 1200'lerde Balkanlar'dan Boğazlar yoluyla Anadolu'ya göç eden ve başkentleri Gordion (Polatlı, Ankara) olmak üzere Orta Anadolu'da güçlü bir krallık kuran Trak kökenli bir uygarlıktır. Tarım, kaya mimarisi, maden işçiliği ve dokumacılıkta ileri gitmişlerdir.
Görseller: Rahmetli Sabri Akça’dan eski Sancar’ın toprak damlı evlerini yansıtan üç harika resim.
